Lessen in Wereldmuziekschool Rivièradreef 29, 2037 AD Haarlem (Winkelcentrum Schalkwijk, t/o de Hema) Tel: 06 – 18 32 41 89
Een gamelan is een orkest met bronzen gongs, ketels, xylofoons en trommels afkomstig van het Indonesische eiland Java.
Bij het bespelen van de gamelan draait alles om samenwerken en goed naar elkaar luisteren.
Traditionele gamelanstukken wisselen af met improvisaties en eigen muziek.
Het mooie is dat binnen een gamelanorkest plek is voor iedereen en voor alle niveaus: jong, oud, beginner of ervaren muzikant; in één gamelangroep maak je muziek met z’n allen.
De Javaanse gamelan set Kyai Slamet, afkomstig uit het vorstendom Mangkunagaran te Solo (Surakarta), is door de vorige eigenaar, Rob van Albada, in bescherming gegeven aan Javaanse Hofdanskunst Widara Kandang en de Wereldmuziekschool te Haarlem, die de instrumenten een fijne plaats biedt waar de gamelanmuziek weer mag klinken.
Gamelan spelen, hoe werkt dat?
Bij het bespelen van de gamelan is samenwerken het sleutelwoord.
De verschillende instrumenten hebben allemaal een eigen muzikale functie, maar zijn toch nauw met elkaar verbonden, waardoor alle gamelanspelers een onmisbare schakel in het orkest zijn.
Er is geen dirigent, dus om toch een geheel te vormen is goed luisteren naar elkaar essentieel, vooral omdat de spelers via de instrumenten muzikale tekens aan elkaar geven.
Meestal wordt er uit het hoofd gespeeld, zodat alle aandacht van de musici naar de klank uitgaat. Soms wordt er een een eenvoudige cijfernotatie gebruikt, maar noten lezen is niet nodig.
Op een aantal instrumenten, bijvoorbeeld de saron, kethuk of gong kan een beginnende speler, kind of volwassene, al heel snel iets moois ten gehore brengen. Andere instrumenten zijn juist weer meer complexer om te bespelen.
Dit maakt samenspel mogelijk tussen muzikanten met verschillend niveau binnen één gamelanorkest: er is altijd wel een instrument te vinden dat behapbaar is voor een speler maar tegelijkertijd ook uitdagend genoeg.
Gamelan in Indonesië
In Zuidoost-Azië komen verschillende orkesten voor die bestaan uit bronzen gongs en ketels.
Het meest uitgebreide orkest uit de regio is de Midden-Javaanse gamelan.
Het gamelanorkest wordt al vele eeuwen overal op Java bespeeld tijdens rituelen, herdenkingen en ceremonies.
Gamelanmuziek begeleidt vaak de Javaanse theatervormen wajang (schaduwpoppenspel) en dans, en komt daarnaast ook voor in puur instrumentale vorm.
De omvang van gamelangroepen kan variëren: er zijn kamer-ensembles bestaande uit slechts een paar muzikanten, terwijl in de Javaanse paleizen grote en imposante orkesten spelen met 40 musici.
Afhankelijk van het repertoire worden de bronzen instrumenten gecombineerd met trommen (kendhang), snaarinstrumenten (celempung & rebab), xylofoon (gambang), bamboefluit (suling) en/of zangstemmen (pesindhen).
luister hier hoe een Javaanse Gamelan klinkt:
Widara Kandang 